Spotkanie „Serce Marszałka”

11 maja (sobota) o godz. 17.00 serdecznie zapraszamy do Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie (ul. W. Nałkowskiego 17) na spotkanie pt.

„Serce marszałka”

Opowieść Marii Balickiej o podróży urny z sercem Marszałka Józefa Piłsudskiego z Warszawy do Wilna przez Wołomin.

Opowieść uzupełnią członkowie PSMK: Ryszard Bandosz, Marek Moczulski, Andrzej Paszke.

Serdecznie Zapraszamy – Wstęp wolny


Początek sezonu turystycznego w Parowozowni Skierniewice

W sobotę 4 maja rozpoczęliśmy IX już sezon turystyczny w Parowozowni Skierniewice. Na ten dzień przygotowaliśmy 3 różne wydarzenia – nasze pomysły spotkały się z bardzo dobrym przyjęciem, gdyż tego dnia odwiedziło nas aż 676 osób (!). Rozpoczęliśmy tradycyjnym już Dniem Otwartym Parowozowni Skierniewice, w trakcie którego zaprezentowaliśmy nie tylko zbiory stowarzyszenia ale także, pierwszy raz po kilkuletniej przerwie, wnętrze hali wachlarzowej skierniewickiego depo. Remonty połaci dachu przeprowadzone w poprzednich latach pozwalają na prezentacje zbiorów zgromadzonych na 6 stanowiskach we wnętrzu hali. Mamy nadzieję, że dzięki uzyskanym dotacjom oraz środkom przekazanym w ramach 1% podatku jeszcze w tym roku będziemy mogli udostępnić zbiory zgromadzone na kolejnych kilku stanowiskach.

Pierwszy Dzień Otwarty 2013, Pd5 Pierwszy Dzień Otwarty 2013, wystawa USRK

Turyści chętnie oglądali nie tylko cieszące się niesłabnącym powodzeniem parowozy, ale także wystawę urządzeń sterowania ruchem kolejowym, gdzie grupa naszych kolegów wyjaśniała zawiłości blokad i uzależnień nastawnic mechanicznych, suwakowych, a także nieco nowszych wciąż stosowanych – urządzeń przekaźnikowych. Oprócz słuchania można było owe blokady i uzależnienia przetestować w praktyce układając drogi przebiegu i podając odpowiednie dla nich sygnały.

Pierwszy Dzień Otwarty 2013, plener fotograficzny

Po Dniu Otwartym naszą parowozownię oddaliśmy w posiadanie (uspokajamy – tylko na kilka godzin) amatorom fotografii biorącym udział w plenerze „Historia w żelazie zaklęta”. Artyści po krótkim powitaniu i ogólnym zapoznaniu z tematyką pleneru w akompaniamencie charakterystycznych „trzasków” migawek oddali się swojemu hobby. Zachęcaliśmy (i wciąż zachęcamy) wszystkich do udziału w konkursie na najlepsze zdjęcia, które zostaną pokazane na wystawie poplenerowej, a ich autorzy zostaną nagrodzeni. Śledźcie aktualności na naszej stronie – plener podsumujemy już niebawem.

Otwarcie sezonu zakończyliśmy „Wieczorem w Parowozowni”. W trakcie wieczoru pokazaliśmy film dokumentalny w reżyserii Jacka Kubiaka „Poezja i maszyny. Hipolit Cegielski 1813-1868” oraz wystawę autorstwa naszego kolegi Tomasza Kozłowskiego, która opowiadała o działalności Hipolita Cegielskiego, a także o znajdujących się w Parowozowni Skierniewice parowozach wyprodukowanych w fabryce HCP.

Pierwszy Dzień Otwarty 2013, wystawa Tomasza Kozłowskiego w kuźni Pierwszy Dzień Otwarty 2013, wystawa Tomasza Kozłowskiego w kuźni

Oprócz organizacji i obsługi trzech imprez, kilku naszych kolegów znalazło czas na wykonanie „od zera” i przetestowanie fragmentu stoiska wystawowego, z którym będziemy prezentować Parowozownię Skierniewice oraz dorobek PSMK na V Międzynarodowych Targach Turystyki Dziedzictwa Przemysłowego i Turystyki Podziemnej w Zabrzu w dniach 24-25 maja bieżącego roku.

Wszystkich którzy chcą odwiedzić naszą parowozownię w nieco innej, wieczornej odsłonie zapraszamy już 18 maja na „Kolejową Noc Muzeów” – więcej szczegółów na temat tej imprezy przedstawimy wkrótce. Kolejny Dzień Otwarty już 1 czerwca – jak co roku będzie to specjalne wydanie Dnia Otwartego z okazji Międzynarodowego Dnia Dziecka.

Na wszystkie imprezy serdecznie zapraszamy. Wstęp – jak zawsze – wolny.


Plener fotograficzny „Historia w żelazie zaklęta”

Polskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei 4 maja 2013 r. o godz. 14.00  zaprasza fotografujących do zabytkowej Parowozowni Skierniewice przy ul. Łowickiej 1 na

Plener fotograficzny„Historia w żelazie zaklęta”

Plener fotograficzny Historia w żelazie zaklęta

Na uczestników pleneru czekają industrialne wnętrza Parowozowni i zgromadzone w niej zabytkowe lokomotywy i wagony – świadkowie minionej epoki. Uczestnicy pleneru wykonując zdjęcia będą mieli możliwość pod opieką członków i wolontariuszy Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei poznać tajniki Parowozowni Skierniewice oraz jej historię. Plener będzie próbą dania odpowiedzi na pytanie, czy przedmioty stare i niejednokrotnie zniszczone mogą być piękne, próbą odszukania śladów przeszłości ukrytych i utrwalonych w jej materialnym dziedzictwie.

Impreza jest dostępna dla wszystkich fotografujących niezależnie od wieku oraz doświadczenia w sztuce fotograficznej. W czasie pleneru uczestnicy będą mogli fotografować na otwartym terenie samodzielnie, a we wnętrzach budynku warsztatowego i części hali głównej oraz we wnętrzach wybranych eksponatów (taboru kolejowego) – pod opieką członków i wolontariuszy PSMK, którzy będą też służyli niezbędną pomocą i informacją.

Po zakończeniu imprezy zachęcamy wszystkich uczestników do udziału w konkursie na najlepsze fotografie pleneru – jury złożone z przedstawicieli organizatora dokona wyboru najciekawszych prac. Wybrane prace zostaną zaprezentowane na wystawie poplenerowej, która będzie otwarta 1 czerwca 2013 r. o godz. 14.00 w Hali Maszyn Parowozowni Skierniewice. Autorzy najlepszych prac zostaną w czasie wernisażu wystawy wyróżnieni nagrodami rzeczowymi.

Wszystkie szczegóły w tym regulamin pleneru oraz wystawy poplenerowej znajdują się tutaj.

Otwarcie wystawy poplenerowej i wręczenie wyróżnień dla Autorów najlepszych prac odbędzie się w Hali Maszyn Parowozowni Skierniewice 1 czerwca 2013 r. o godz. 14.00

Udział w plenerze i wystawie poplenerowej są bezpłatne.

Samorząd Województwa Łódzkiego

Projekt realizowany przy wsparciu finansowym Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego w ramach zadania publicznego „Wzbogacanie oferty kulturalnej województwa łódzkiego oraz pielęgnowanie i rozwój polskiej tradycji kulturowej w województwie łódzkim”


Eksponaty PSMK poza Parowozownią Skierniewice

Tp3-36, oznakowanie własności

Cały czas pamiętamy o naszych parowozach stacjonujących poza Parowozownią Skierniewice. Wykorzystaliśmy okres zimowy – martwy pod względem możliwości remontowych. W pierwszej kolejności udaliśmy się do Ełku, gdzie w związku z publikowanymi na forach internetowych planami cięcia taboru stojącego na ełckiej stacji normalnotorowej ekipa PSMK skontrolowała stan naszego parowozu Ok1-266 oraz wykonała niezbędne oznakowanie wskazujące właściciela. Kilka tygodni później w niedzielne południe pojechaliśmy do Zbąszynka odwiedzić nasz parowóz Tp3-36, który doskonale widać z okien przejeżdżających pociągów. Również dokonano oceny stanu zachowania i wykonano niezbędne oznakowanie. W obydwu przypadkach wykonano także szczegółową dokumentację fotograficzną oraz oszacowano zakres niezbędnych prac remontowych. Wkrótce wybieramy się z podobna wizytą do Wrocławia, gdzie na terenie lokomotywowni stoi Pt47-94 (właściwy numer 20). Wszystkie wymienione lokomotywy stanowią własność Stowarzyszenia od 2004 r., kiedy to 30 sierpnia podpisaliśmy umowę z PKP S.A. na zakup 8 nieczynnych parowozów, z których 5 znajduje się już na terenie Parowozowni Skierniewice ciesząc zwiedzających: Ol49-4 , Ty2-1407, Ty23-273, Ty51-1, TKt48-39 . Więcej o historii uratowania tych pięknych maszyn można przeczytać na naszej stronie internetowej (aktualności z 2004 r.). Mile widziani sponsorzy kolejnych kosztownych, ale nietypowych akcji transportowych.


Pierwsze umowy o dofinansowanie

Ty23 nocą

26 marca 2013 r. w Łodzi podpisaliśmy pierwsze w tym roku umowy o dofinansowanie (łączna wartość dotacji wynosi 9 900 zł). Przedsięwzięcia obejmują „wzbogacanie oferty kulturalnej województwa łódzkiego oraz pielęgnowanie i rozwój polskiej tradycji kulturowej w województwie łódzkim”.

Umowy stanowią finał konkursu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, który bardzo pozytywnie ocenił złożone przez PSMK oferty przyznając dotacje na realizację dwóch zadań publicznych:

  1. Opracowanie i wydanie broszury „Historia i teraźniejszość Parowozowni Skierniewice” (wartość dofinansowania 6900 zł, wkład własny PSMK 1700 zł)
  2. Plener fotograficzny i wystawa „Historia w żelazie zaklęta” w zabytkowej Parowozowni Skierniewice (wartość dofinansowania 3 000 zł, wkład własny PSMK 850 zł).

Z broszurą będzie można zapoznać się latem, a 4 maja serdecznie zapraszamy na plener fotograficzny, który będzie miał charakter otwartego konkursu. Szczegóły wkrótce.


Przygotowania do sezonu turystycznego

Porządki w hali wachlarzowej

Zimą skierniewicka Parowozownia, choć z zewnątrz wydaje się uśpiona, w rzeczywistości żyje swym ukrytym życiem. Gdy niskie temperatury nie pozwalają na prace przy taborze czy remoncie obiektów, można wreszcie skupić się na odkładanych od miesięcy „na później” pracach porządkowych.

W pierwszej kolejności dokonaliśmy przeglądu narzędzi oraz uporządkowaliśmy ślusarnię, w której planujemy już za kilka tygodni przystąpić do prac m.in. przy naszym wagonie-piwiarce.

Ubiegłoroczny remont części dachu na hali wachlarzowej umożliwia nam w niedalekiej przyszłości ponowne udostępnienie jej fragmentu dla naszych Gości, stąd też od kilku tygodni trwają prace porządkowe na trasie przeznaczonej do zwiedzania. Usuwamy z niej odpady z remontu i zmagazynowane na okres wyłączenia hali z udostępniania części taboru, a także inne elementy utrudniające poruszanie się po wnętrzu. Mamy nadzieję, że już nic nie stanie na przeszkodzie, aby 4 maja mogli Państwo zobaczyć na własne oczy m.in. odbudowany dach, którego remont był możliwy także dzięki Państwa odpisom 1%.


XIX Targi Turystyczne „Regiony – Na styku kultur”

XIX Targi Turystyczne, stoisko PSMK XIX Targi Turystyczne, stoisko PSMK

Przygotowaliśmy eksponaty, nasypaliśmy karbidu do lampek, przebraliśmy się w mundury i pojechaliśmy do Łodzi… na XIX Targi Turystyczne „Regiony – na styku kultur”. Nasze skromne (bo wszystko zaczyna się i kończy na okienku kasowym…), ale własne stoisko ustawiliśmy na tej prestiżowej imprezie po raz pierwszy. Nie była to jednak pierwsza obecność PSMK na targach, bowiem już dwa lata temu współorganizowaliśmy stoisko Skierniewic, zaproszeni przez Urząd Miasta.

W tym roku do Łodzi zjechało 120 wystawców reklamujących prawie wszystkie zakątki naszego kraju, a także Europy. Interesująco, jak zawsze zaprezentowali się gospodarze – gród i region miasta nad Łódką. Bardzo efektownie promował się Śląsk i Nowosądecczyzna. Na stoiskach innych miast i regionów pokazano również bardzo wiele. W zasadzie każdy, kto choć trochę interesuje się geografią, przyrodą i dziejami własnego kraju, znalazł coś dla siebie. Polska, jej zróżnicowane krajobrazy i historia oraz z roku na rok lepszy standard oferowany turystom – staje się, co widać było w Łodzi wyraźnie – krajem naprawdę ciekawym dla każdego, nawet wybrednego globtrotera.

XIX Targi Turystyczne, stoisko Przewozów Regionalnych XIX Targi Turystyczne, stoisko miasta Skierniewice

Wśród atrakcji, widoków gór i jezior, prezentacji folkloru i lokalnych smakołyków, na targach nie zabrakło akcentu dla nas najważniejszego. Kolejarskie mundury i czapki widać było w kilku miejscach: u naszych targowych sąsiadów – Spółki Przewozy Regionalne (jedynego przewoźnika prezentującego się w Łodzi), na stoisku Regionu Łódzkiego, gdzie prezentowała swe walory Kolej Rogowska i – co oczywiste – u nas. Piękno dróg żelaznych przewijało się również w folderach i wydawnictwach Wielkopolski (Wolsztyn) i Kujawsko-Pomorskiego (Kolej Żnińska). Kolejowego akcentu, jak zawsze nie zabrakło na wystawie Urzędu Miasta Skierniewice. W tegorocznym image stoiska stylizowanym na „czasy PRL-u” jednym z bardziej widocznych elementów była replika sgrafitta zdobiącego ściany hallu kasowego skierniewickiego dworca.

XIX Targi Turystyczne, stoisko PSMK

Nasza cztero-, a chwilami także i pięcioosobowa „drużyna targowa” przez trzy dni dzielnie trwała na posterunku. Udzielaliśmy wywiadów, pozowaliśmy w swych zabytkowych już dzisiaj mundurach do zdjęć. Informowaliśmy o naszej idei, o walorach zabytkowej kolei i jej wpływie na rozwój regionalnej turystyki. Rozdawaliśmy ulotki reklamowe. Sądząc po liczbie rozdanych materiałów, o Stowarzyszeniu i skierniewickiej Parowozowni a także o sąsiadujących z parowozownią atrakcyjnych miejscach Skierniewic i okolicy, dowiedziało się wiele setek tak zwiedzających jak i osób „z branży”. Do Łodzi wrócimy za rok, natomiast na kolejnych targach turystycznych będzie można nas spotkać już w kwietniu (w Żyrardowie) oraz w maju (w Zabrzu).


Zbiórka publiczna

Wyremontowany dach w hali wachlarzowej

W nawiązaniu do Ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz. U. z 1933 r. Nr 22, poz. 162 z poźn. zm.) Polskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei informuje, że zakończyło zbiórkę publiczną prowadzoną na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Skierniewice (nr SO.5311.8.2011.DJ z dn. 18.10.2011).

Celem zbiórki było pozyskanie środków finansowych na bieżące utrzymanie i remont obiektów kubaturowych Parowozowni Skierniewice będącej miejscem udostępniania dla zwiedzających kolekcji zabytkowych urządzeń i taboru kolejowego Stowarzyszenia.

Zbiórka obejmowała dwie formy:

  1. zbieranie ofiar do puszki kwestarskiej – umieszczonej w budynku recepcyjnym (dawnej portierni) na terenie Parowozowni Skierniewice przy ul. Łowickiej 1,
  2. sprzedaż cegiełek wartościowych – wyemitowano jedną edycję o łącznym nakładzie 600 szt. w 3 odmianach rewersu, wszystkie o nominale 2,00 PLN. Łączna wartość emisji wyniosła 1 200,00 PLN, a koszty druku 479,70 zł.

Całą kwotę uzyskaną ze zbiórki (3 350,00 PLN, w tym 2 718,00 PLN z puszki kwestarskiej i 632,00 PLN ze sprzedaży cegiełek) wydatkowano na opłacenie części faktury za remont dachu hali głównej Parowozowni (nad stanowiskami 19-20).

Serdecznie dziękujemy za wsparcie naszych działań na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego. Liczy się każda złotówka.

Z początkiem tegorocznego sezonu turystycznego rozpoczniemy nową zbiórkę, do uczestnictwa w której serdecznie zapraszamy w imieniu Parowozowni i chronionych w niej eksponatów.


Zamieniamy Twój 1% na nowy dach Parowozowni Skierniewice

10-lecie przejącia Parowozowni, renowacja Ol49-4

Polskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei, od 25 lat działające na rzecz ochrony zabytków polskiego kolejnictwa, posiada status Organizacji Pożytku Publicznego już piąty rok. Zatem po raz kolejny – zgodnie z prawem – macie Państwo możliwość przeznaczyć 1% swojego podatku na pomoc w ratowaniu kolejowych zabytków.

Uzyskane w ten sposób środki finansowe wykorzystamy na poprawę stanu budynków Parowozowni Skierniewice (głównie naprawy dachów) oraz na prace związane z naszymi zabytkowymi eksponatami.

Aby nas wesprzeć wystarczy w wypełnianym przez Państwa formularzu PIT uzupełnić dwie rubryki:

  • Numer KRS: 0000216091
  • Wnioskowana kwota: wyliczona zgodnie z odrębnymi przepisami.

Za rok 2012 nasze Stowarzyszenie otrzymało w ten sposób wsparcie w kwocie 16 415,01 zł. Aby jak najlepiej spożytkować uzyskane dzięki Państwu środki finansowe, przeznaczyliśmy je w kwocie 16 000,00 zł na uzupełnienie wkładu własnego do realizacji dwóch zadań, dofinansowywanych przez Samorząd Województwa Łódzkiego (13 500,00 zł) oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (30 000,00 zł). Dzięki temu udało nam się wykonać – w miejsce całkowicie zniszczonego – nowe pokrycie dachu tzw. połaci zewnętrznej nad czterema stanowiskami postojowymi w hali wachlarzowej (o powierzchni 414 m2). Pozostałą kwotę (415,01 zł) przeznaczyliśmy na zakup lakieru do zewnętrznego wykończenia remontowanego parowozu Ol49-4, również wpisanego do rejestru zabytków.

Potencjał tkwiący w Parowozowni Skierniewice sprawił, że w 2012 r. staliśmy się uczestnikami projektu Szlak Zabytków Techniki „Industrialne Mazowsze” oraz tworzonego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego Województwa Łódzkiego. Nasze działania na rzecz ochrony dziedzictwa kultury technicznej zostały w 2012 r. uhonorowane przyznaniem tytułu „Przyjaciel kolei” w 8. edycji konkursu „Człowiek roku – przyjaciel kolei” za pielęgnowanie tradycji i popularyzację polskiej myśli technicznej w kolejnictwie.

Więcej informacji znajdą Państwo w zakładce „Przekaż nam swój 1%

Wszystkich (szczególnie tych niezdecydowanych komu przekazać 1% swojego podatku) zachęcamy również do przejrzenia archiwum aktualności publikowanych na naszej stronie w 2012 roku, w których szczegółowo i na bieżąco informowaliśmy o działalności PSMK.

1 procent podatku na remont dachu

150. rocznica Powstania Styczniowego

Kolej w Powstaniu Styczniowym

Tegoroczny dzień 22 stycznia przynosi bardzo istotną rocznicę. Mija półtora wieku od chwili wybuchu Powstania Styczniowego, ostatniego w wieku XIX wielkiego zrywu narodowego.

Było to wydarzenie szczególne, niepodobne do żadnego z polskich powstań doby rozbiorów. Przede wszystkim, po raz pierwszy była to walka prowadzona przez armię nieregularną, partyzancką. O tym wiedzą niemal wszyscy ze szkoły. Ale mało kto orientuje się, że czynowi zbrojnemu 1863 i 1864 roku towarzyszyła także nierozerwalnie… kolej.

Można postawić mocno uzasadnioną tezę, że polskie powstanie stało się pierwszym europejskim konfliktem, w którym kolejnictwo odegrało istotną, militarną rolę. Nigdy przedtem, na taką skalę środki kolejowego transportu nie stały się przedmiotem działań wojennych.

Powstanie Styczniowe o kilkanaście miesięcy wyprzedzające działania wojen austriacko-duńskiej o Szlezwik (1864) i austriacko-pruskiej (1866), a o kilka lat wojny francusko-pruskiej (1870), było – można śmiało stwierdzić – czynnikiem uświadamiającym europejskim armiom militarne znaczenie dróg żelaznych. W tych trzech konfliktach europejskich kolej odegrała znaczącą rolę, przede wszystkim, jako środek transportu wojsk i wojennego zaopatrzenia, zapewniając zwycięstwo tej stronie, która posiadała bardziej rozwiniętą i sprawniejszą sieć żelaznych szlaków.

To po raz pierwszy w historii naszego kontynentu – właśnie u nas – linie kolejowe stały się celem masowych ataków sabotażowych. Z drugiej zaś strony po raz pierwszy pokazały w pełni swe możliwości logistyczne i techniczne w warunkach wojennych. Zdolności te, co ciekawe, wykorzystywały w królestwie Polskim obie walczące strony.

Wreszcie, skutki Powstania Styczniowego zapisały się okrutnie na wiele lat również w annałach historii polskiej kolei. To właśnie wtedy, w roku 1863, wydarzył się, na skutek sabotażu, najkrwawszy w skutkach wypadek kolejowy, w którym zginęło wg ówczesnych świadectw około 620 przewożonych oficerów i żołnierzy. Świadectwa nie przekazują jednocześnie żadnej informacji o losie uczestniczących w zdarzeniu kolejarzy…

Materiałów na temat roli kolei w Powstaniu Styczniowym jest bardzo mało. Przez 150 lat powstała tylko jedna książka poświęcona w całości temu zagadnieniu. Pojawiła się ona w 1974 roku, a więc przed prawie czterema dekadami, nakładem wydawnictwa „Książka i Wiedza” w niewielkim, liczącym tylko 1850 egzemplarzy nakładzie. Jest to opracowanie Stanisława Łańca „Partyzanci żelaznych dróg roku 1863 – kolejarze i drogi żelazne w Powstaniu Styczniowym”. Prócz tego, na przestrzeni półtora wieku pojawiły się jedynie prace przyczynkarskie, artykuły dotyczące pojedynczych zdarzeń i miejsc. Wiedza o tym elemencie historii Powstania Styczniowego jest, więc trudna do zdobycia.

Chcielibyśmy to, choć trochę zmienić. I dlatego – na razie – w dziale Biblioteka naszej internetowej strony uruchamiamy osobny dział 1863 – Kolej w Powstaniu Styczniowym poświęcony roli kolei w Powstaniu. Chcemy, aby było to miejsce dla jak najszerszej grupy osób. Dlatego serdecznie zachęcamy naszych Czytelników-gości do wzięcia udziału w tej akcji. Szukajcie materiałów, piszcie. Każdy materiał, własny i źródłowy, w każdej formie będzie mile widziany. Być może uda się odkryć coś nowego, a nawet jeśli nie – przybliżmy szerokiemu ogółowi ważny fakt – istotną rolę kolei w Powstaniu.

Dział „1863 – Kolej w Powstaniu Styczniowym” redaguje Paweł Mierosławski – kontakt: pmieroslawski@psmk.org.pl