Tradycyjnie już ostatni nasz wpis przed sylwestrową zabawą poświęcimy na podsumowanie mijającego roku.

Zacznijmy od tematów taborowych. W maju dobiegła końca trwająca niemal dwa lata gruntowna renowacja przewoźnej podstacji trakcyjnej produkcji ASEA z 1948 roku. Przeprowadzony siłami firm EL-IN oraz MBC Sławomir Ceroń jest to największy od lat projekt renowacji taboru, jaki miał miejsce w Parowozowni. Prace rozpoczęły się w 2023 roku od remontu wagonu prostownikowego obejmującego odnowienie malatury, zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz oraz naprawę i uzupełnienie wyposażenia elektrycznego. Idąc za ciosem, w 2024 sponsorzy zajęli się także drugim wagonem z zestawu – rozdzielnią zbudowaną na bazie poniemieckiego wagonu krytego typu Dresden. W trakcie renowacji zadbano nie tylko o odtworzenie wszystkich detali, ale także o wyeksponowanie elementów wyposażenia normalnie ukrytych w zamkniętych szafach aparatowych. Odnowiony skład zadebiutował na przełomie maja i czerwca na wystawie historycznego taboru na dworcu Łódź Fabryczna, o której więcej powiemy w dalszej części tego wpisu.

Trwają także renowacje innych pojazdów, które przeprowadzamy zarówno z pomocą sponsorów jak i własnymi siłami. Przeprowadzone zostało gruntowne odświeżenie naszego najstarszego wagonu pasażerskiego. Ten 136-letni pojazd kl. 4. otrzymał nową malaturę zarówno podwozia jak i pudła. Nowy wygląd wagonu, będącego jednym z pojazdów „Pociągu 100-letniego PSMK” można było podziwiać w czasie uroczystych obchodów 180. rocznicy przyjazdu do Skierniewic pierwszego pociągu Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Renowacja węglarki typu CIIa weszła w kolejny etap – skupiamy się w tej chwili głównie na pracach stolarskich mających na celu odtworzenie deskowania podłogi i burt wagonu.

Wyremontowany tabor nie cieszyłby długo oczu bez odpowiedniego zabezpieczenia pod dachem – dlatego, jak co roku, szczególną uwagę przykładamy do remontu budynków. W tym roku otworzyliśmy aż trzy fronty robót. Największy obejmował kompleksowy remont wschodniej połaci dachu hali maszyn wymagający całkowitej wymiany deskowania i pokrycia nową papą. Już w zeszłym roku musieliśmy interwencyjnie zlecić remont najbardziej uszkodzonego fragmentu. Przeprowadzone wówczas prace ujawniły, że podobny zabieg będzie nas czekał także na pozostałej powierzchni, jeśli chcielibyśmy uniknąć degradacji drewnianych dźwigarów kratowych wspierających dach. Odbiór konserwatorski prac o łącznej wartości prawie 120 tys. złotych dofinansowanych ze środków Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego miał miejsce w listopadzie.

Kolejne dwa fronty robót dotyczyły hali wachlarzowej i są kontynuacją rozłożonego na kilka lat projektu całkowitego remontu dachu tego budynku. W pierwszej kolejności oszklony został fragment świetlika nad kanałem 12, dzięki czemu nasz Kriegslok Ty2-1407 jest już całkowicie zabezpieczony przed kaprysami pogody. Prace szklarskie pozostają jednak najkosztowniejszymi w naszym budżecie – remont tylko tego fragmentu świetlika pochłonął prawie 123 tys. złotych i został pokryty z dotacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego oraz Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W tym roku zajęliśmy się także naprawą tych fragmentów dachu, które jeszcze przed rozpoczęciem kompleksowych remontów budynków były doraźnie łatane i przez lata opierały się degradacji. Prace rozpoczęliśmy więc od frontowej połaci dachowej nad kanałem 1. Te, jak i wcześniej wymienione prace zostały zrealizowane przez sprawdzone już przez nas przedsiębiorstwo Torbud. Łączny koszt tych prac wyniósł prawie 65 tys. zł i został częściowo sfinansowany z dotacji urzędu miasta Skierniewice. Musimy jeszcze przypomnieć, że część kosztów każdego remontu jest pokrywana z wkładu własnego, który niemal w całości pochodzi ze środków z 1,5% podatku. Dlatego dziękujemy także Wam, bo bez Waszej pomocy wiele z tych kosztownych inwestycji nie byłoby możliwych.

Poprawiający się stan budynków pozwolił nam na podjęcie szerszych prac elektrycznych w wyremontowanych budynkach. Dzięki wysiłkom naszych wolontariuszy, kolejne odcinki instalacji elektrycznej w hali wachlarzowej są poddawane gruntownemu przeglądowi i uruchamiane. Jeszcze przed rozpoczęciem sezonu turystycznego na całej długości hali zostało odtworzone oświetlenie głównego przejścia. Kompletnie wyremontowana połać i świetlik nad kanałem nr 1 pozwoliły także na uruchomienie głównego oświetlenia tego stanowiska. Na szczęście oryginalna instalacja przetrwała do dziś w bardzo dobrym stanie i jedyną ingerencją była wymiana 400-watowych żarówek rtęciowych na znacznie oszczędniejsze LED-owe. Jest więc szansa, że podczas przyszłorocznej nocy muzeów zwiedzający będą mieli okazję zobaczyć nasza kolekcję taboru w świetle oryginalnych reflektorów!

Wracając do prac renowacyjnych, podsumujmy, co zmieniło się na naszej wystawie urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Stopniowo ożywa na niej kolejny eksponat w postaci urządzeń przekaźnikowych typu PB (półblokowego), powiązanych z makietą w skali H0. Tygodnie projektowania, lutowania i szycia wiązek przewodów pozwoliły na uruchomienie kolejnych grup przekaźników i zademonstrowanie głównego atutu tego typu urządzeń – przebiegowego nastawiania zwrotnic. Wystarczy wcisnąć tylko dwa przyciski, aby wyznaczyć początek i koniec przebiegu, czyli skąd i dokąd ma pojechać pociąg lub manewrujący tabor, a grupa wybierająca nastawi w odpowiednie położenie wszystkie zwrotnice w drodze przebiegu. Rozpoczęcie prac nad budową systemu PB stało się możliwe dzięki pozyskaniu brakujących elementów ze stacji Trzebinia w ramach darowizny ze strony PKP Polskie Linie Kolejowe SA. W ramach zwiększania interaktywności wystawy dodaliśmy także nową „pomoc naukową” – nastawnica posterunku odstępowego doczekała się wreszcie swojego kawałka szlaku do obsługi (co prawda tylko w „ogrodowej” skali 1:22,5). Tym samym jest to pierwsza nastawnica w naszej kolekcji, o której z czystym sumieniem możemy powiedzieć, że jest funkcjonalnie odtworzona w 100 procentach! W ramach prac na wystawie kontynuujemy także renowację nastawnicy mechanicznej scentralizowanej, rozpoczęliśmy także prace mające na celu uruchomienie pulpitu i planu świetlnego unikalnego wykonania urządzeń przekaźnikowych typu E pochodzących z nastawni Ls5 w Lesznie.

Przejdźmy wreszcie do najprzyjemniejszej części naszego bilansu, czyli podsumowania sezonu turystycznego. Ten rok okazał się dla nas bardzo pomyślny i sezon zamknęliśmy liczbą 6965 zwiedzających – jest to nasz drugi najlepszy wynik od momentu rozpoczęcia cyklu regularnych dni otwartych w 2004 roku! Już sam początek sezonu przeszedł nasze najśmielsze oczekiwania – w pierwsze, majowe dni otwarte odwiedziło nas ponad 1400 osób, bijąc na głowę nawet nasze najpopularniejsze wydarzenia, jak Noc Muzeów czy dni otwarte w trakcie Skierniewickiego Święta Kwiatów, Owoców i Warzyw. Tegorocznej dużej frekwencji sprzyjały też liczne dodatkowe wydarzenia w Parowozowni jak Parowozy Kultury i współorganizowany ze Stowarzyszeniem Jazzowym Swing – kolejny koncert jazzowy „Jazz w Parowozowni”. W naszym kalendarzu znalazło się też nowe wydarzenie, organizowane przez Stowarzyszenie „Kultura Otwarta” – Stacja Fabuła. Na jeden dzień Parowozownia stała się rajem dla miłośników gier fabularnych, bitewnych i planszowych.

Ten rok minął także pod znakiem 180 rocznicy uruchomienia Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, którą poszczególne miejscowości na trasie wiedenki świętowały w rocznicę przybycia do nich pierwszego pociągu. My świętowaliśmy w trakcie ostatnich, październikowych dni otwartych. Jubileusz ten zbiegł się też w czasie z inną okrągłą rocznicą w historii kolejnictwa – 200. rocznicą otwarcia ruchu na pierwszej w świecie kolei publicznej (Stockton – Darlington).

Powoli, na razie skromnie wróciliśmy także w tym sezonie z naszymi aktywnościami dla nowych wolontariuszy. W sierpniu zorganizowaliśmy pierwszy po dłuższej przerwie dzień dedykowany dla osób, które chciałyby spróbować swoich sił przy typowych pracach w Parowozowni. Cieszy nas, że wszyscy, którzy dołączyli do nas tego dnia „złapali bakcyla” i teraz regularnie pomagają nam zarówno przy renowacjach jak i utrzymaniu obiektów Parowozowni. Mamy nadzieję, że w przyszłym roku takie wydarzenie uda nam się zorganizować znacznie częściej.

Wspomnijmy jeszcze o nowych partnerach, z którymi podjęliśmy współpracę w tym roku. Wymieniliśmy już Stowarzyszenie „Kultura Otwarta”, dzięki któremu Stacja Fabuła ma szansę stać się dorocznym wydarzeniem w naszym kalendarzu. Wznowiliśmy także współpracę z twórcami bezpłatnego symulatora ruchu kolejowego Train Driver 2 ze stowarzyszenia Towarzystwo Twórców Symulatorów Kolejowych, udostępniając nasze pulpity do symulacji jazdy lokomotywami ET22 i SM42 do testów najnowszych kompilacji TD2. We wrześniu natomiast zaprosiliśmy do współpracy kolegów ze Stowarzyszenia Pasjonatów Techniki Transportu i Łączności, którzy gościnnie rozszerzyli naszą ekspozycję urządzeń sterowania ruchem kolejowym o działający fragment nastawnicy przekaźnikowej typu JZH 111.

Na koniec jeszcze krótko wspomnijmy o naszej aktywności poza Parowozownią. Na szczególną uwagę w tym roku zasługuje nasz udział w III Wystawie Makiet Kolejowych i Kolejowym Dniu Dziecka na dworcu Łódź Fabryczna. Mogliście nas spotkać na stoisku Industrialne Łódzkie, gdzie wraz z kolegami z Klubu Miłośników Starych Tramwajów i Kolei Wąskotorowa Rogów-Rawa-Biała promowaliśmy inicjatywę zrzeszającą placówki muzealne o tematyce przemysłowej i transportowej z regionu łódzkiego. Najważniejszy jednak był nasz wkład w towarzyszącą wydarzeniu wystawę współczesnego i historycznego taboru kolejowego – po raz pierwszy od lat mieliśmy okazję wystawić poza Parowozownią jeden z naszych eksponatów – wspomnianą na początku przewoźną podstację trakcyjną ASEA. Pojazd cieszył się niemałym zainteresowaniem reprezentując niespotykany już rodzaj specjalistycznego składu kolejowego.

Kończąc nasz doroczny bilans, serdecznie dziękujemy naszym członkom i wolontariuszom za kolejny owocny rok. Dziękujemy także Wam – zarówno tym wspierającym naszą działalność, jak i tym którzy nas odwiedzają. Wszystkim Wam życzymy wszelkiej pomyślności w Nowym Roku!