100-lecie powstania rosyjskich parowozów serii Э

Mijający rok, oprócz 150-lecia powstania Sankt-Petersbursko-Warszawskiej Drogi Żelaznej przyniósł też inną, niestety w naszym kraju niemal zupełnie zapomnianą rocznicę.

W roku 2012 przypadło 100-lecie powstania największej ilościowo serii lokomotyw parowych – rosyjskiej serii Э. Seria ta, o układzie osi 0-5-0 została zaprojektowana (wspólnie z Michaiłem Prawosudowiczem) przez wielkiego polskiego konstruktora – inż. Wacława Mariana Łopuszyńskiego, który w tym czasie pracował na Kolei Władykaukaskiej.

Serię Э (czytaj „E”) w kolejnych odmianach konstrukcyjnych Э; Эг; Эш; Эу; Эм; Эр produkowano nieprzerwanie przez 45 lat (do 1957 roku), w rekordowej w historii światowego kolejnictwa ilości ponad 10 800 sztuk! Produkowano je w wielu zakładach Rosji, Rosji Radzieckiej, Szwecji, Niemiec, a po 1945 roku także w Polsce, Rumunii, Czechosłowacji i na Węgrzech. Parowozy Эр (czytaj „Er”) produkowane w Zakładach im. H. Cegielskiego stanowiły najliczniejszą serię lokomotyw parowych, produkowaną w polskim przemyśle. Z bram poznańskich zakładów wyjechało ich w latach 1949-1957 w sumie 899 sztuk, czyli około 8% całości serii.

inż. Wacław Marian Łopuszyński

Inż. Wacław Marian Łopuszyński urodził się w Tykocinie 26 lipca 1856 roku. Po ukończeniu gimnazjum w Łomży wstąpił do Petersburskiego Instytutu Komunikacji, który ukończył w roku 1878. Już w czasie studiów, w roku 1874 pracował w parowozowni Penza na Kolei Morszańsko-Syzrańskiej. Po studiach rozpoczął pracę w służbie mechanicznej Kolei Fastowskiej, a po kilku latach został naczelnikiem oddziału technicznego służby mechanicznej na Kolei Władykaukaskiej. Kolej ta była jedną z najnowocześniejszych w całym imperium. Pracując na tej linii brał aktywny udział w pracach wszechrosyjskich zjazdów inżynierów służby mechanicznej, podczas których wygłaszał szereg referatów. W latach 1890-1915 uczestniczył w zaprojektowaniu lub rekonstrukcji wielu serii parowozów, w tym prototypowego dla serii „O” parowozu 0-4-0 ЧК (czytaj „CZ k”); prototypowego dla serii Щ (czytaj „Szcz”) – na PKP Tr103 – parowozu 1-4-0 serii Ш (czytaj „Sz”); parowozu towarowego Kolei Wschodnio-Chińskiej typu 1-4-0 serii Ц (czytaj „C”), prezentowanego w roku 1900 na światowej wystawie w Paryżu; tzw „Władykaukaskiego Pacyfika” – typu 2-3-1 serii Л (czytaj „L”) (po wprowadzeniu towarowej serii o tym samym indeksie – serii Лпczytaj „Lp”), której nazwa został wzięta od pierwszej litery nazwiska Konstruktora. W roku 1912 inż. Łopuszyński, po długiej dyskusji w gronie rosyjskich inżynierów zaproponował wydajny, ekonomiczny i dostosowany do ówczesnych warunków ruchu w Rosji parowóz towarowy serii Э. Po wybuchu Rewolucji Październikowej, inż. Wacław Łopuszyński wrócił do Polski rozpoczynając pracę na PKP.

Ty23-273

Wkrótce potem, swojej ojczyźnie dał kolejną największą – tym razem w skali naszego kraju – serię: lokomotywę Ty23. Parowóz ten pod Jego kierownictwem rozrysowało w detalach biuro konstrukcyjne Berlińskiej Fabryki Maszyn (L.Schwartzkopff). Po przejściu na emeryturę inż. Łopuszyński zamieszkał w Murowanej Goślinie, gdzie zmarł 16 lutego 1929 roku.

Na górę strony